Marathi Mhani -मराठीतील सर्व म्हणी व त्यांचे अर्थ

Share on telegram
Share on whatsapp
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Marathi Mhani-मराठीतील सर्व म्हणी-मराठीतील महत्वाच्या १२५+ म्हणी . Marathi Mhani सर्व स्पर्धा परीक्षा,नवोदय व स्कॉलरशिप परीक्षांसाठी साठी अत्यंत मह्त्वपूर्ण Marathi Mhani.येणाऱ्या काळात आणखी Marathi Mhani टाकण्यात येतील.

मराठीतील सर्व म्हणी व त्यांचे अर्थ-Mhani Marathi

मराठीतील सर्व म्हणी
मराठीतील सर्व म्हणी
अ )
  • अगं माझे बायले सर्व तुला वाहिले :-अर्थ :-आपल्या पत्नीच्या सांगण्यानुसार वागणारी व्यक्ती .
  • अति तेथे माती :- अर्थ :-कुठल्याही गोष्टीची अतिशयोक्ती केली कि त्याची माती होते म्हणजेच हाती काहीच लागत नाही/काहीच निष्पन्न होत नाही.
  • अहो रूपम अहो ध्वनी:- अर्थ :- एकमेकांच्या मर्यादा न दाखवता उलटपक्षी खोटी स्तुती करणे.
  • अचाट खाणे मसणात जाणे :-अर्थ:-खाण्यापिण्यात अतिरके झाल्यास परिणाम वाईट होतो.
  • अळी मिळी गुप चिळी रहस्य उघडकीला येऊ नये म्हणून सर्वांनी मूग गिळून बसणे.
  • अंथरूण पाहून पाय पसरावे :- आपल्या ऐपतीप्रमाणे खर्च ठेवावा.
  • अडला हरी गाढवाचे पाय धरी :- अर्थ :- एखाद्या /बुद्धिवान विद्वान /हुशार माणसाला देखील अडचणीच्या वेळी मूर्ख माणसाची विनवणी करावी लागते.
  • अगं अगं म्हशी मला कोठे नेशी:- अर्थ :-स्वत:ची चूक मान्य करण्याऐवजी दुसऱ्याच्या माथी मारणे .
  • असतील शिते तर जमतील भुते :- अर्थ :-एखाद्या व्यक्ती कडून फायदा होणार असला की तिच्या भोवती माणसे गोळा होतात.
  • अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा :- अर्थ :- प्रत्येक कामामध्ये जास्त चिकित्सा व अति करत बसल्यास कोणतेही काम पूर्ण होत नाही. 
  • अगं अगं म्हशी मला कोठे नेशी :-अर्थ :-स्वत:ची चूक मान्य करण्याऐवजी त्यासाठी इतरांवर दोष ठेवणे.
आ )
  • आपलेच दात अन आपलेच ओठ:- अर्थ :- आपल्याच माणसाने चूक केल्यावर अडचणीचे स्थिती निर्माण होणे.
  • आपला हात जगन्नाथ आपली प्रगती :- अर्थ :-आपल्या कर्तृत्वावर अवलंबून असते.
  • आयत्या बिळात नागोबा :-अर्थ :-दुसर्‍याने स्वत:साठी केलेल्या गोष्टीचा आयता फायदा उठविणे.
  • आईजीच्या जीवावर बाईजी उदार :-अर्थ :-दुसर्‍याचा पैसा खर्च करून औदार्य दाखविणे.
  • आपल्याच पोळीवर तूप ओढणे :-अर्थ :-फक्त स्वत:चाच तेवढा फायदा साधून घेणे.
  • आंधळे दळते कुत्रं पीठ खाते :-अर्थ :- एकानं काम करावं आणि दुसर्‍यांनं त्याचा फायदा घ्यावा.
  • आधी पोटोबा मग विठोबा  :-अर्थ :-आदी पोटाची सोय पाहावी नंतर देवधर्म करावा.
  • आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन डोळे :- अर्थ :-अपेक्षेपेक्षा अधिक लाभ  होणे.
  • आधी शिदोरी मग जेजूरी :- अर्थ :-आधी भोजन मग देवपूजा
  • आचार भ्रष्टी सदा कष्टी :- अर्थ :-ज्यांच्या कडे चांगले आचार विचार नसतात. ते  नेहमी दु:खी असतात .
  • आठ हात लाकूड अन नऊ हात ढिपली :- अर्थ :- अत्यंत मूर्खपणाची अतिशयोक्ती.
  • आईचा काळ बायकोचा मवाळ:-अर्थ :- आईकडे दुर्लक्ष करून बायकोची काळजी घेणारा
  • आधीच उल्हास त्यात फाल्गुन मास:-अर्थ :- मुळातच आळशी माणसाच्या आळशी वृत्तीला पोषक अवस्था निर्माण होणे.
  • आवळा देऊन कोहळा काढणे :-अर्थ:- क्षुल्लक गोष्टीच्या मोबदल्यात मोठा लाभ करून घेणे.
  • आलीया भोगाशी असावे सादर:-अर्थ:- कुरकुर न करता निर्माण झालेली परिस्थिती स्वीकारणे.
  • आधी बुद्धी जाते नंतर लक्ष्मी जाते :-:-अर्थ:-अगोदर आचरण बिघडते नंतर दशा बदलते.
  • आपण हसे लोकाला, शेंबूड आपल्या नाकाला :-अर्थ:-ज्या दोषाबद्दल आपण दुसर्‍याला हसतो. तोच दोष आपल्या अंगी असणे.
  • आपला तो बाब्या दुसर्‍याचं कारटं :-अर्थ:-स्वत:चे चांगले आणि दुसर्‍यांचे वाईट अशी प्रवृत्ती असणे.
  • ओळखीचा चोर जीवे न सोडी :- अर्थ :-ओळखीचा शत्रू हा अनोळखी शत्रूपेक्षा धोकादायक असतो.
इ )
  • इच्छा तेथे मार्ग :-अर्थ :-एखादी गोष्ट करण्याची इच्छा असेल तर काहीतरी मार्ग निघतोच.
  • इकडे आड तिकडे विहीर :-अर्थ :-दोन्ही बाजूंनी अडचणीची परिस्थिती असणे.
उ )
  • उखळात डोके घातल्यावर मुसळाची भीती कशाला:-अर्थ :-कुठलेही कार्य अंगावर घेतल्यानंतर त्यासाठी पडणाऱ्या श्रमांचा विचार करायचा नसतो
  • उघड्या डोळ्याने प्राण जात नाही:-अर्थ :-एखादी गोष्ट आपल्या डोळ्यादेखत घडत असताना तिचा प्रतिकार केल्यावाचून आपल्याला राहवत नाही.
  • उकराल माती तर पिकतील मोती:-अर्थ :-मशागत केल्यास चांगले पीक येते
  • उठता लाथ बसता बुक्की:-अर्थ :-प्रत्येक कृत्याबद्दल अद्दल घडविण्यासाठी पुन्हा पुन्हा शिक्षा करणे.
  • उडत्या पाखरची पिसे मोजणे:-अर्थ :-अगदी सहजपणे अवघड गोष्टीची परीक्षा करणे.
  • उधारीचे पोते सव्वाहात रिते :-अर्थ :-उधारी घेतलेल्या गोष्टीत तोटा ठरलेलाच असतो.
  • उंदराला मांजराची साक्ष:-अर्थ :-दोघेही एकमेकांचे साक्षीदार असलेली परिस्थिती.
  • उंदीर गेला लुटी आणल्या दोन मुठी:-अर्थ :-प्रत्येक मनुष्य आपल्या क्षमतेनुसार काम करतो
  • उचलली जीभ लावली टाळ्याला:-अर्थ :-विचार न करता बोलणे.
  • उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग :-अर्थ :-प्रसंगी हास्यास्पद ठरेल आशा प्रकराच्या उतावळेपणा दाखविणे.
  • उथळ पाण्याला खळखळाट फार :-अर्थ :-थोडासा गुण अंगी असणारा माणूस जास्त बढाई मरतो.
  • उचल पत्रावळी, म्हणे जेवणारे किती:-अर्थ :-जे काम करायचे असते सोडून देऊन वायफळ चौकशा करणे.
ऊ )
  • उस गोड लागला म्हणून मुळासकट खाऊ नये:-अर्थ :-एखाद्याच्या चांगुलपणाचा प्रमाणाबाहेर फायदा घेऊ नये.
ए )
  • 1)एक ना घड भारभर चिंध्या :- अर्थ :- एकाच वेळी अनेक कामे करायला घेतल्यावर सर्वच कामे अर्थवट होण्याची अवस्था.
  • 2)एका माळेचे मणी :- अर्थ :-सगळीच माणसे सारख्या स्वभावाची.
  • 3)एका हाताने टाळी वाजत नाही :- अर्थ :-एखादया कृत्यात कोण्या एकाला दोषी धरता येत नाही .
  • 4)एका म्यानात दोन तलवारी राहू शकत नाहीत:-अर्थ :- दोन तेजस्वी माणसे एकत्र सुखाने राहू शकत नाहीत .
)
  • ऐकावे जनाचे करावे मनाचे :-अर्थ:-लोकांचे ऐकून घ्यावे व मग आपल्याला जे योग्य वाटेल ते करावे.
क )
  • कर नाही तर डर कशाला :- अर्थ :-ज्याने गुन्हा केला नाही त्याने शिक्षा होण्याचे भय कशाला बाळगावयाचेकरावे तसे भरावे :- अर्थ :-जसे कृत्य असेल त्याप्रमाणे चांगलेवाईट फळ भोगावे लागते.
  • कामापुरता मामा ताकापुरती आजी:-अर्थ :- आपले काम करून घेईपर्यंत एखाद्याशी गोड बोलणे.
  • काळ आला होता. पण वेळ आली नव्हती :-अर्थ :-नाश होण्याची वेळ आली असताना थोडक्यात बचावणे.
  • कानामगून आली आणि तिखट झाली :-अर्थ :-मागून येऊन वरचढ होणे.
  • कधी गाडीवर नाव तर कधी नावेवर गाडी:-अर्थ :- कधी गरीबी तर कधी श्रीमंती येणे.
  • कुर्‍हाडीचा दांडा गोतास काळ :-अर्थ :-आपलाच माणूस आपल्या नाशाला कारणीभूत होतो.
  • काठी मारल्याने पानी दुभंगत नाही :-अर्थ :- रक्ताचे नाते तोडून म्हणता तुटत नाही.
  • कडू कारले तुपात तळले सारखरेत घोळले तरीही कडू ते कडूच:-अर्थ :- किती ही प्रयत्न केला तरीही माणसाचा मूळ स्वभाव बदलत नाही.
  • कुडी तशी पुडी :-अर्थ :-देहाप्रमाणे आहार असतो.
  • कधी तुपाशी तर कधी उपाशी :-अर्थ :-संसारिक स्थिती नेहमी सारखीच राहत नाही त्यात कधी संपन्नता येते तर कधी विपन्नावस्था येते.
  • कावळ्याच्या श्रापाने गाय मरत नाही :-अर्थ :-कोणत्याही चांगल्या कामात विघ्ने आणणाऱ्या विघ्नसंतोषी लोकांमुळे चांगले काम होण्याचे राहत नाही…ते काम पूर्ण होतेच
  • कावळा बसायला अन फांदी तुटायला:-अर्थ :-एकमेकांशी कुठलेही कारण-संबंध नसताना योगायोगाने दोन गोष्टी एकाचवेळी घडणे.
  • कुत्र्याचे शेपूट नळीत घातले तरी वाकडे ते वाकडेच:-अर्थ :-मूळस्वभाव कधी बदलत नाही.
  • कुंपणाने शेत खाल्ले तर दाद न्यावी कुणीकडे:-अर्थ :-राखण दारानेच विश्वासघात करणे .
  • कोल्हा काकडीला राजी :-अर्थ :-गरजू माणसे छोट्याश्या मदतीने खुश होतात.
  • कोरड्याबरोबर ओले ही जळते :-अर्थ :- निरपराध्याची अपराध्यासोबत गणना करणे
  • कोंबडे झाकले म्हणून तांबडे फुटायचे राहत नाही :-अर्थ :- जी घटना घडायची असते तिला कितीही टाळायचा प्रयत्न केला तरी टळत नाही 
  • काखेत कळसा नि गावाला वळसा :-अर्थ :-एखादी वस्तु जवळ असताना इतरत्र शोध करणे .
ख )
  • खाण तशी माती :-अर्थ :-आई वडिलाप्रमाणे त्यांच्या मुलांचे वर्तन होणे.
  • खर्‍याला मरण नाही:-अर्थ :-सत्य कधी लपत नाही, सत्याचा नेहमी विजयच होतो.
  • खाऊ जाणे ते पचवू जाणे :-अर्थ :- एखादे कृत्य धाडसाने करणारा त्याचे परिणाम भोगण्यासही समर्थ असतो.
  • खाईन तर तुपाशी नाहीतर उपाशी:-अर्थ :-परिस्थितीशी जुळवून न घेता हट्टीपणाने वागणारा.
  • खाऊन माजावे टाकून माजू नये :-अर्थ :- पैशाच्या संपतीचा गैरवापर करू नये.
  • खोट्याच्या कपाळी गोटा :-अर्थ :-वाईट कृत्य करणार्‍याला माणसाचे शेवटी वाईटच होते.
मराठीतील सर्व म्हणी व त्यांचे अर्थ-Mhani Marathiमराठीतील सर्व म्हणी
ग )
  • गरजवंताला अक्कल नसते :-अर्थ :-गरजेमुळे अडलेल्या व्यक्तीला इतरांच्या म्हणण्यापुढे मान डोलवावी लागते.
  • गर्वाचे घर खाली :-अर्थ :-गर्विष्ठ माणसाची फजिती होते
  • गरज सरो  वैध मरो :-अर्थ :- आपले काम झाले की उपकार कर्त्याची पर्वा न करणे.
  • गर्जेल तो पडेल काय :-अर्थ :- केवळ गाजावाजा करणार्‍या व्यक्तीच्या हातून फारसे काही घडत नसते.
  • गाढवाला गुळाची चव काय? :-अर्थ :- मुर्खाला चांगल्या गोष्टीची किंमत कळत नाही.
  • गाढवांचा गोंधळ, लाथांचा सुकाळ :-अर्थ :-मूर्ख लोक एकत्र आल्यावर मूर्खपणाचेच कृत्य करणार
  • गाव करी ते राव ना करी :-अर्थ :-श्रीमंत व्यक्ति स्वत:च्या बळावर जे करू शकत नाही ते एकीच्या बळावर सामान्य माणसे करू शकतात.
  • गाड्याबरोबर नळ्याची यात्रा :-अर्थ :-मोठ्यांच्या आश्रयाने लहानांचाही फायदा होतच असतो.
  • गाढवापुढे वाचली गीता अन कालचा गोधळ बरा होता :-अर्थ :- मूर्खाला केलेला उपदेश वाया जातो.
  • गाजराची पुंगी वाजली तर वाजली नाही तर मोडून खाली:-अर्थ :-एखादी गोष्ट साध्य झाली तर उत्तमच नाही तर तिचा दूसरा उपयोग करून घेणे.
  • गाढवाच्या पाठीवर गोणी :-अर्थ :-एखाद्या गोष्टीची अनूकुलता असून उपयोग नाही. तर तिचा फायदा घेता यायला हवा.
  • गुरुची विद्या गुरूला :-अर्थ :-फळली एखाद्याचा डाव त्याच्यावरच उलटणे.
  • गुळाचा गणपती गुळाचाच नैवेद्य :-अर्थ :-ज्याची वस्तु त्यालाच भेट देणे.
  • गोगलगाय नि पोटात पाय :-अर्थ :-एखाद्याचे खरे स्वरूप न दिसणे.
  • गोरागोमटा कपाळ करंटा :-अर्थ :-दिसायला देखणा पण कमनशिबी व्यक्ती.
घ )
  • घर ना दार देवळी बिर्‍हाड:-अर्थ :- बायको पोरे नसणारा एकटा पुरुष किंवा शिरावर कोणतीही जाबाबदारी नसलेली व्यक्ती.
  • घर फिरले कि वासे फिरतात :-अर्थ :-एखाद्यावर प्रतिकूल परिस्थिती आली म्हणजे सारेच त्याच्याबरोबर वाईटपणे वागू लागतात.
  • घरचे झाले थोडे, व्याह्याने धाडले घोडे :-अर्थ :-स्वत:च्या कामाचा व्याप अतोनात असताना दुसर्‍यांने आपलेही काम लादणे.
  • घर पहावे बांधून लग्न पहावे करून :-अर्थ :-अनुभवाने माणूस शहाणा होतो.
  • घटका पाणी पिते घड्याळ टोले खाते:-अर्थ :- आपापल्या कर्मानुसार परिणाम भोगावे लागतात.
  • घरोघरी मातीच्याच चुली :-अर्थ :- सर्वत्र सारखीच परिस्थिती अनुभवास येणे.
  • घोडे खाई भाडे :-अर्थ :-धंद्यात फायद्यापेक्षा खर्च जास्त.
च )
  • चढेल तो पडेल :-अर्थ :-गर्विष्ठ माणसाचा गर्व उतरल्याशिवाय राहत नाही.
  • चालत्या गाडीला खीळ :-अर्थ :-व्यवस्थीत चालणार्‍या कार्यात अडचण निर्माण होणे.
  • चमत्काराशिवाय नमस्कार नाही :-अर्थ :-लोकांना काही विशेष कार्य करून दाखविल्याशिवाय लोक मान देत नाहीत.
  • चिंती परा येई घरा :-अर्थ :-दुसर्‍याबदल मनात वाईट विचार आलेकी स्वत:चेच वाईट होते.
  • चोर सोडून सान्याशाला फाशी :-अर्थ :-खर्‍या गुन्हेगाराला शासन न करता दुसर्‍याच निरपराध माणसाला शिक्षा देणे.
  • चोराच्या उलटया बोंबा :-अर्थ :-स्वत:च गुन्हा करून दुसर्‍यावर आळ घेणे.
  • चोराच्या मनात चांदणे:-अर्थ :- वाईट माणसांनाच वाईट माणसांच्या युक्त्या कळतात.
  • चोरावर मोर :-अर्थ :-एखाद्या गोष्टीच्या बाबतीत दुसर्‍यावर कडी करणे.
ज )
  • जळत्या घराचा पोळता वासा :-अर्थ :- प्रचंड नुकसानीतून जे वाचले ते आपले म्हणून समाधान मानावे.
  • जन्माला आला हेला, पाणी वाहून मेला :-अर्थ :-निरक्षर किंवा निर्बुद्ध माणसाचे आयुष्य शारीरिक कष्टामध्येच जाते.
  • जळत घर भाड्याने कोण घेणार :-अर्थ :-नुकसान करणार्‍या गोष्टीचा स्वीकार कोण करणार.
  • जावे त्याच्या वंशा तेव्हा कळे :-अर्थ :- दुसर्‍याच्या स्थितीत आपण स्वत:जावे, तेव्हा तिचे खरे ज्ञान आपणास होते.
  • ज्या गावाच्या बोरी त्याच गावच्या बाभळी:-अर्थ :- एकमेंकाचे वर्म माहीत असणार्‍या माणसांशी गाठ पडणे.तेंव्हा हि म्हण वापरतात .
  • ज्याचे खावे मीठ त्याचे करावे निट :-अर्थ :- जो आपल्या वर उपकार करतो त्या उपकार कर्त्याला स्मरण करून त्याच्या यशासाठी प्रयत्न करावेत.
  • जशी देणावळ तशी धुणावळ:-अर्थ :- मिळणार्‍या मोबदल्याच्या प्रमाणातच काम करणे.
  • ज्याचे करावे बरे तो म्हणतो माझेच खरे :-अर्थ :- एखाद्याचे भले करायला जावे तर तो विरोधच करतो व आपलाच हेका चालवतो.
  • जी खोड बाळ ती जन्मकळा :-अर्थ :-लहानपणीच्या सवयी जन्मभर टिकतात.
  • ज्याच्या हाती ससा तो पारधी :-अर्थ :-ज्याला यश मिळाले तो कर्तबगार
  • जित्याची खोड मेल्याशिवाय जात नाही :-अर्थ :-मूळचा स्वभाव आयुष्यात कधीच बदलत नाही.
  • जिच्या हाती पाळण्याची दोरी ती जगाते उद्धरी :-अर्थ :-मातेकडून बालकावर सुसंस्कार होतात म्हणून ते भविष्यात कर्तुत्ववान ठरते.
झ )
  • झाकली मूठ सव्वा लाखाची :-अर्थ :-एखादी गोष्ट गुप्त ठेवणेच फायद्याचे असते.
ट )
  • टाकीचे घाव सोसल्याशिवाय देवपण येत नाही :-अर्थ :-कष्ट केल्याशिवाय माणूस शहाणा होत नाही.
  • टिटवी देखील समुद्र आटविते :-अर्थ :-छोटा वाटणारा माणूस प्रसंगी महान कार्य करू शकतो.
ड )
  • डोळ्यात केर आणि कानात फुंकर :-अर्थ :-रोग एक आणि उपचार दुसराच.
  • डोंगर पोखरून उंदीर काढणे :-अर्थ :-प्रचंड परिश्रम घेवूनही अल्प यश प्राप्ती होणे.
ढ )
  • ढवळ्या शेजारी पवळ्या बांधला ,वाण नाही पण गुण लागला :-अर्थ :-वाईट माणसाच्या सहवासामध्ये चांगला माणूसही बिघडतो.
मराठीतील सर्व म्हणी व त्यांचे अर्थ-Mhani Marathiमराठीतील सर्व म्हणी
त )
  • तळे राखील तो पाणी चाखील:-अर्थ :-आपल्याकडे सोपविलेल्या कामाचा थोडाफार लाभ मिळविण्याची प्रत्येकाची प्रवृत्ती असते.
  • तुझ माझ जमेना ,तुझ्यावाचून करमेना:-अर्थ :- दोन व्यक्तींमध्ये नुसते वाद होत असतील पण जर त्या व्यक्ती सोबत नसतील तर एकमेकांची आठवण काढत असतील/ त्यांना एकमेका शिवाय करमत नसेल तर तेंव्हा हि म्हण वापरतात.
  • तंटा मिटवायला गेला गव्हाची कणिक करून आला :-अर्थ :-भांडण मिटविण्याऐवजी भडकावणे.
  • ताकापुरते रामायण:-अर्थ :-आपले काम होईपर्यंत एखाद्याची खुशामत करणे
  • तोंड दाबून बुक्यांचा मार :-अर्थ :-एखाद्याला विनाकारण शिक्षा करणे आणि त्याला त्याबद्दल तक्रार करण्याचा मार्गही बंद करणे.
  • तेल गेले तूप गेले आणि हाती धुपाटणे राहिले:-अर्थ :-फायद्याच्या दोन गोष्टीमधून मूर्खपणामुळे एकही गोष्ट साध्य न होणे.तेंव्हा हि म्हण वापरतात .
प )
  • पाण्यात राहुन माशांशी वैर करू नये :-अर्थ :-ज्यांच्या सहवासात राहावे लागते त्यांच्याशी वैर करून नये.
ह )
  • हत्ती गेला अन शेपूट राहिले :-अर्थ:-कठीण काम संपन्न होत असताना क्षुल्लक कारणासाठी ते काम थांबवणे .
  • हत्तीचे दात मागे नाही जात:-अर्थ:-महान समजली जाणारी व्यक्ती शब्द फिरवत नसते .
  • हरदासाची कथा मूळ पदावर:-अर्थ:- एखाद्या कार्याची दीर्घ चर्चा करून निर्णय न घेता पुन्हा सुरुवातीपासुन चर्चा करणे .
श )
  • शक्तीपेक्षा युक्ती श्रेष्ठ:-अर्थ:-बळाचा वापर करून केलेल्या कार्यापेक्षा बुद्धी चातुर्य दाखवून केलेले कार्य हे अधिक उत्तम असते .
  • शब्दाचा सिंधू आणि अकलेचा बिंदू:-अर्थ:-निरर्थक बडबड करून मूर्खपणाचे प्रदर्शन करणे .
  • शहाण्याचे खावे जोडे पण मूर्खाचे खाऊ नाही पेढे:-अर्थ:-विद्वान व्यक्तीसोबत राहून  तिच्या कडून चार शब्द ऐकणे हे मुर्खांच्या संगतीपेक्षा कधीही चांगले असते .

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!